فرهنگ اصطلاحات سانسکریت اصولا در جهت پشتیبانی از دروس “تمرینات پیشرفتۀ یوگا” طراحی شده است. از زمانیکه این دروس با ایده و سبکی آسان و قابل فهم نگاشته شدند، سعی گردید تا استفاده از لغات دشوار سانسکریت در متون و درس ها نیز به حداقل برسد. بهمین دلیل این واژه نامه نباید که بعنوان یک منبع عمومی و کامل در جهت مطالعات عالی در این زمینه در نظر گرفته شود. با این حال لغات موجود در این فهرست چیزی بالغ بر صد اصطلاح می شوند که آنقدرها نیز کم تعداد نیستند و تقریبا همۀ آنها به نوعی در ارتباط با مدیریت تمرینات یوگا قرار گرفته و کاربرد دارند.
آدوایتا Advaita – مشابه ودانتا، شاخه ای از فلسفۀ هندو که اساسا در اوپانیشادها، بهاگوادگیتا و براهما سوترا شرح داده شده است. نوعی دیدگاه وحدت وجودی (عدم ثنویّت). آدوایتا تاییدی است بر یگانگی خداوند، روح و جهان.
آجنا Ajna – بمعنی فرمان. چاکرای ششم، همچنین بعنوان چشم سوم شناخته شده است. ناحیه ای شامل نوروبیولوژی اعصاب ازمرکز میان ابروها تا مرکز سر و بصل النخاع (ساقۀ مغز). چشم سوم مرکز فرماندهی و کنترل گرِ جنبه های سرور انگیز (اکستاتیک) فرآیند روشن بینی است که در نتیجۀ بیداریِ پیشروندۀ کوندالینی ایجاد میشود.
آکاشا Akasha – بمعنی فضا (اثیر)، بویژه فضای همه جا حاضر و درونی. وقتیکه این واژه در سامیاما بکار می رود، باعث ظهور بدن در وحدتِ فضای درون شده و بدان اجازه میدهد تا در شکلی بی تلاش به هرکجا انتقال یابد.
آمارولی Amaroli – ادرار درمانی، تمرینی کهن و معنوی که در دو کتاب هاتایوگا پرادیپیکا و دامار تانترا تشریح شده است. (این روش در کتب کلاسیک طب سنتی ایرانی از جمله تحفۀ حکیم مؤمن نیز شرح شده اند).
آمریتا Amrita – بمعنی شهدِ مستی آور (نکتار). در یوگا این شهد مرتبط با ترشحات معطری است که از مغز سرازیر شده و از طریق مجرای پَسین بینی و حلق به سمت جهاز هاضمه انتقال می یابند.
آناهاتا Anahata – بمعنی صدای بی بازخورد (صدایی که بر خلاف سایر صداها از برخورد دو چیز بهم ایجاد نمی شود). چهارمین چاکرا واقع در ناحیۀ قلب. اینجا جایی است که تمرین گر یوگا اولین تجارب از وسعت فضای درون را ادراک میکند که اغلب با اصواتی افلاکی و سایر تجارب حسیِ درونی همراه است.
آناندا Ananda – بمعنی سُرور. یکی از سه ویژگی در سات – چیت – آناندا یا سکوت سرور انگیزِ درونی.
آسانا Asana – بمعنی وضعیت. سومین شاخه از یوگای هشت شاخه ای مشروح در کتاب یوگا سوتراهای پاتانجالی. آساناها به شکل جسمانی و در جهت نرمش و گشایش عصب های ظریف در بدن بویژه سوشومنا یا عصب نخاعی و معمولا درست قبل از انجام نشست پرانایاما و مراقبه (مدیتیشن) به انجام می رسند.
آشتانگا یوگا Ashtanga Yoga – بمعنی یوگای هشت مرحله ای. سیستمی از تمرینات یوگا که بر پایۀ هشت شاخه از یوگا استوار است. سبکی که در کتاب یوگا سوترا تالیف پاتانجالی تشریح شده است.
آشوینی مودرا Asvini Mudra – نوعی مولاباندا (قفل ریشه) یِ حرکتی. در این تکنیک ماهیچۀ اسفنکتر مقعد به تناوب و ملایمت انقباض و انبساط می یابد. این امر زمانیکه رسانایی اکستاتیک در سلسلۀ اعصاب به پا می خیزد نیز بطور خود به خود رخ می دهد.
آتمن Atmen – روح فنا ناپذیر بشر. خود الهی که در هر شخص حضور دارد. با آغاز روند مراقبه، آتمن در ابتدا در شکل سکون، صلح و سکوت درونی تجربه شده و بعدها در اَشکال سُرور وجد آمیز و عشق الهی برون ریزی می کند.
آواتار Avtar – بمعنی حلول خداوند در انسان. همچنین بمعنی نجات بخشِ معنویِ بشریت. تولد یک آواتار اغلب از پیش بشارت می شود. چنین فردی معمولا جهت نایل شدن به نهایت روشن بینی، سختی ها و امتحانات متفاوتی را سپری میکند و سپس ماموریت مهمِ یاری به دیگران در جهت پیشرفت معنوی بدو سپرده میشود. آواتارهایی که در شرق به خوبی شناخته شده اند مثل بودا و کریشنا و در غرب مسیح. آواتارهای بسیاری به زمین آمده اند که اغلب نیز کمتر شناخته شده هستند. هرکسی ذاتا قادر است تا یک آواتار شود چراکه همه انسانها دارای پتانسیلی الهی و همانند می باشند. در واقع ماموریت مهم یک آواتار نیز نمایش و آگاهی بخشیِ همین پتانسیل نزد ماست.
آیورودا Ayurveda – بمعنی دانش حیات. نظام درمانیِ باستانی و مبتنی بر اصول یوگا که بر تعادل بخشی روی مزاج ها (عناصر بنیادین) و پراناها (انرژی ها) در بدن متمرکز است. نقطۀ قوت اصلی در این سیستم در واقع کاربرد کیفیات طبیعی و اقداماتی پیشگیری کننده است که از بروز بیماری ها جلوگیری بعمل آورده و یا قبل از آنکه بتوانند به شکل مزمن درآیند آنها را برطرف می نماید. آیورودا می تواند کمک بسیاری در رفع بی تعادلی ها و انرژی های تشدید یافتۀ درونی ایجاد نماید. ناهماهنگی هایی که میتوانند در راه یوگا ظاهر گشته و اخلال ایجاد کنند.
باندا Bandha – بمعنی قفل. یک وضعیت عضلانی قفل شده که در مسیر تمرینات یوگا بکار گرفته می شود. بعنوان مثال: مولاباندا (قفل ریشه) و اودیانا باندا (قفل شکم).
باستی Basti – پاکسازی قسمت زیادی از روده (قولون) با استفاده از نوعی تنقیۀ محلولِ ملایم آب نمک. این روش پس از اینکه رسانایی اکستاتیک (کوندالینی) بواسطۀ نتیجۀ انجام سایر تمرینات فعال گردید، موجبات تسهیل جریان این انرژی سرور انگیز را از طریق نوروبیولوژی عصبی فراهم می آورد. مقدّم بر آن، با توجه به اینکه بسیاری از بیماری ها از ناحیۀ قولون ریشه میگیرند باستی میتواند در جهت کمک به سلامتی بکار گرفته شود. مسلما رژیم غذایی خواهد توانست نقشی ویژه در این امر ایفا نماید.
باستریکا پرانایاما Bastrika Pranayama – (همچنین Bhastrika نیز تلفظ می شود). بمعنی تنفس غرّش ناک (دم آهنگری). نوعی تکنیک تنفسی سریع (نَفَس زدن) که در مراحل پیشرفتۀ تمرین یوگا بکار گرفته می شود. در مجموعه دروس AYP این تمرین با توجه روی ستون فقرات و تعقیب آگاهانۀ آن در جهت بالا و پایین استفاده میشود که تنفس ستون مهره ایِ باستریکا نام گرفته است.
باگاوادگیتا Bhagavad Gita – بمعنی نغمۀ الهی. پر خواننده ترین متن آسمانی و محبوب ترین کتاب خداشناسی در هند. گاهی آن را کتاب مقدس هندوان بشمار می آورند. رساله ای که قسمتی از کتاب بزرگ و حماسیِ ماهابهاراتا است و شامل جزئیات صحبت های بین کریشنا و رزم آور بزرگ، آرجونا است. در این کتاب، راه روشن بینی شرح داده شده و شامل بسیاری از روش هایی است که در مجموعه دروس AYP گنجانده شده است.
باکتی یوگا Bhakti Yoga – باکتی بمعنی عشق الهی یا عشق به حقیقت است. اولین تجلیِ اینگونه عشق در شکل اشتیاق برای چیزی فراتر یا مقصودی والا (ایشتا) در زندگی شکل می گیرد. تمرین باکتی یوگا به شکلی اصولی موجب همسویی احساس و اشتیاق تمرین گر به سمت والاترین مقصود زندگی میگردد. مقصودی که با سوالِ چرا من اینجا هستم؟ آغاز شده و با اتحادی سرور انگیز با الوهیت درونی به پایان می رسد.
براهما سوترا Brahma Sutra – از مجوعه کتب اصلیِ فلسفۀ غیر ثنوی (وحدت وجودی) ودانتا است. بقیه این کتب شامل بهاگاوادگیتا و 108 اوپانیشاد می شوند.
براهماچاریا Brahmacharya – بمعنی قدم نهادن در براهما یا قدم نهادن در نیروی خلاق الهی است. تعبیر متداول آن بمعنیِ تجرّد است اما در واقع این واژه معنایی فراتر از آن دارد. براهماچاری بمعنای حفظ و پرورش انرژی حیاتی (انرژی جنسی) در تمرین گرِ یوگاست. امری که با تکیه بر روش های یوگا می تواند هم در حالت تجرّد و هم در غیر از آن حالت صورت بگیرد.
براهماری پرانایاما Brahmari Pranayama – بمعنی تنفس زنبوری (صدای زنبور) است. نوعی تنفس مکمّل که از طریق بکارگیریِ حنجره (جعبۀ صدای انسان واقع در زیر زبانِ کوچک)، با محدود نمودن خروج هوا در بازدم و ایجاد صوتی شبیه وزوز زنبور، در عمق گلو، باعث تحریک قدرتمند ارتعاش OM که از ساقۀ مغز (بصل النخاع) سرچشمه میگیرد میشود. این روش، بخصوص پس از برخاستن رسانایی اکستاتیک در سلسلۀ اعصاب بمراتب تاثیر قوی تری ایجاد میکند. در دروس AYP براهماری بطور اختیاری میتواند بجای اوجایی در حین تنفس ستون مهره ای (اسپاینال) بکار گرفته شود.
چاکرا Chakra – بمعنی چرخ است. چاکراها مراکز انرژیِ نوروبیولوژیکی و معنوی در بدن انسان هستند که بواسطۀ آنها، هزاران عصب یا نادی ظریف با یکدیگر در ارتباط قرار می گیرند. حدود هفت چاکرای بزرگ و بی شمار چاکرای کوچک وجود دارند. هفت چاکرای بزرگ بترتیب عبارتند از : مولادهارا (واقع در عجان)، سوادهیستانا (اندام های جنسیِ درونی)، مانی پورا ( ناف یا شبکۀ خورشیدی)، آناهاتا (قلب)، ویشودهی (گلو)، آجنا (ابرو تا بصل النخاع) و ساهاسرارا (تاج) .
چیت Chit – بمعنی آگاهی. یکی از سه مشخصۀ سات – چیت – آناندا یا سکوت سرور آمیزِ درونی ما.
دارشان Darshan – بمعنی دیدن یا تجربه کردن است. دیدن یا تجربه نمودن حضور اشخاصی که مقصود و هدفی والا را انتخاب نموده اند. این واژه عموما بمعنی قرار گرفتن و دریافت انرژی معنوی در حضور شخصی که به روشن بینی رسیده است.
دارانا Dharana – بمعنیِ توجهِ تمرکز یافته. ششمین شاخه از یوگای هشت شاخه ایِ پاتانجالی که در یوگا سوتراها شرح داده شده است. دارانا اولین مرحله از مراقبه و همچنین سامیاما است. یعنی وقتیکه توجه بطریقی ویژه بر روی یک مانترا و یا یک سوترا متمرکز می شود.
دارما Dharma – بمعنی آنچه که متحمّل می شود. این واژه در یوگا به فعالیت و کاری که شخص در دنیا انجام می دهد اطلاق شده و امری است که بطور طبیعی حمایت کنندۀ تکامل معنوی در افراد خواهد بود. در بودیسم این واژه به کلّ آموزه و پیام معنوی بودا اطلاق می شود.(بودا دارما)
دائوتی Dhauti – پاکسازی کل مسیر روده ها بوسیله بلع مقدار مشخص و قابل توجهی از آب نمک و دفع آن توسط حرکات روده. همچون باستی، این روش نیز باعث تسهیلِ پیشرفتِ رسانایی اکستاتیکِ فعال (کوندالینی) در درون جهاز هاضمه میشود. دائوتی نسبت به باستی فشار بسیار بیشتری بر نوروبیولوژی وارد میسازد بنابر این در انجام آن باید احتیاط بیشتر نموده و با دفعات کمتر اقدام نمود.
دیانا Dhyana – بمعنی مراقبه (مدیتیشن). شاخۀ هفتم از یوگای هشت مرحله ای پاتانجالی، مشروح در کتاب یوگا سوترا. مراقبه، فرآیند گسترش توجه است از تمرکز روی یک موضوع (مثل یک مانترا) به سمت حالتی نامتمایز و بیکران از آگاهیِ سرور آفرین که سامادی نامیده می شود. فرآیندِ مراقبه ای که بنحوی صحیح تمرین شده است منجر به سکون و پالایشی عمیق در سیستم اعصاب انسان میشود.
دوشا Dosha – بمعنی مزاج . انواع سه گانۀ مزاج های بیولوژیک در پزشکیِ آیورودا که برای هر فرد اساسنامه ای فردی را مشخص میسازد. واتا (جنبش)، پیتا (حرارت) و کافا (ساختار). درمان های آیورودا منجر به توسعۀ تعادل در دوشاها گشته و همین امر پایه ای عالی از سلامت جسمانی و معنوی را فراهم می آورد. (در طب سنتی ایرانی مزاج ها بر چهار دسته اند: بلغم که مشابه کافا است، صفرا مشابه پیتا و سودا و دم، با واتا اشتراک مفاهیم خواهند داشت).
گورو Guru – بمعنی محو کنندۀ تاریکی. گورو همان آموزگارِ درونی ماست که همچنین بیرون از ما نیز تلالو دارد. (در عرفان و ادبیات پارسی گورو هم معنی با استاد و پیر معنوی است). وجودی که بتدریج ما را به سمت تجربۀ روشن بینی رهنمون می سازد. خواستۀ ذاتی برای حقیقت و خدا (باکتی) بنیادی ترین تجلی گورو است. باوری رایج وجود دارد که گورو را فقط در شکل شخصی دیگر (بیرونی) دنبال کرده و طلب می کند. در حقیقت این گوروی درونی است که فرد را به سمت سایر اشکالِ گورو هدایت می کند و ما هیچگاه بیش از تپش قلب خویش از قدرت روشنایی بخش گورو به دور نیستیم.
هاتا یوگا Hatha Yoga – بمعنی اتحاد خورشید و ماه. سیستمی از تمرینات یوگا که بر روی پاکسازی سیستم اعصاب از طریق روش های جسمانی (آسانا)، تنفسی (پرانایاما) و سایر ابزارها متمرکز است.
هاتا یوگا پرادیپیکا Hatha Yoga Pradipika – متنی با قدمت 500 ساله و اثر سوات ماراما که بسیاری از تمریناتِ سبک هاتا یوگا در آن شرح و تفصیل شده است.
آیدا و پینگالا Ida and Pingala – دو عصب معنوی (نادی) اصلی در بدن و دارای رتبۀ دوم اهمیت پس از عصب نخاعی (سوشومنا).
ایشتا Ishta – بمعنیِ آرمانی مشخص. ایشتا، قلب باکتی یوگا بوده و عبارت از آن چیزی است که هر شخص به شکل آرمانی و الهام بخش در راه سفر معنوی خویش بدان مبتلا و مشغول می شود. ایشتا می تواند به سادگی، حتی این سوال همیشگی”من چه کسی هستم؟” و گشوده شدن تدریجی پاسخ آن باشد و یا به پیچیدگیِ یک گورو در شکل انسانیِ آن. هر ایده یا موضوعی میتواند بعنوان معیار و سمبلی برای ایشتا، یاریگر افراد شود، حتی مفاهیم فلسفی، زیبایی طبیعت و غیره. آنچه که در همۀ ایشتاها مشترک خواهد بود، توانایی آنها در الهام بخشیدن به رهرو در جهت تعقیبِ استوار و پر تلاشِ راه معنویت است.
جالاندرا باندا Jalandhra Bandha – بمعنی قفل چانه که در طول مراحل مشخصی از کومباکا (حبس تنفس) تمرین میشود. در مجموعه دروس AYP روشی پیشرفته تر به نام پمپ چانه یا جالاندرای حرکتی، طرح و عنوان شده است.
جالا نتی Jala Neti – شستشوی بینی از طریق جاری نمودن محلول آب نمک در مجاری بینی و با استفاده از “قوری نتی” یا از طریق بالا کشیدن مستقیم این محلول در یک کاسه توسط مجاری بینی و خارج نمودن آن از دهان. جالا نتی باعث کمک به توسعۀ عملکرد رسانایی اکستاتیک (کوندالینی) در گذرگاههای ظریف بینی و سینوس ها می شود و با شامباوی مودرا، کچاری مودرا و سایر روش های طراحی شده جهت پالایش و گشودگیِ کانال های انرژی فوقانی ارتباط و خویشاوندی دارد. همچنین جالا نتی برای سلامتی و بویژه آلرژی های سینوسی بسیار مفید است. روشی که میتوان در هر زمان و با کمترین میزان خطرِ عوارض جانبی و نامطلوب به انجام رساند.
جیوا Jiva – روح فردی. بدن و آگاهی نفسانیِ مرتبط با آن. یک وجود انسانیِ نا آگاه و اشراق نایافته.
جیوان موکتی Jivan Mukti – یک روح آزادی یافته و به بینهایت پیوسته. یک وجود انسانیِ روشن بین. کسی که به آگاهی مسیحایی نایل شده است.
جنانا مودرا یا چین مودرا Jnana Mudra or Chin Mudra– نوعی مودرای دست که انگشتان شست و اشارۀ دست ها مماس با یکدیگر قرار گرفته و با دستانی که در حالت ثابت و رها هستند تشکیل حلقه ای را می دهند. کف دست ها میتوانند در حین نشست تمرینات بر روی زانوها به سمت بالا یا پایین قرار گیرند. این مودرا بخصوص با بیداری انرژی کوندالینی در سیستم اعصاب، اثری فراتر از معمول ایجاد خواهد کرد.
جنانا یوگا Jnana Yoga – طریق معرفت. سیستمی از تمرین یوگا مبتنی بر استدلال و کاوشی شهودی. جنانا یوگا غالبا با فهمی اشتباه مواجه بوده است بطوریکه آن را با مجموعه ای از معرفت عقلانی در باب مطالب معنوی یکی میدانند. جنانا یوگا در واقع فامیل نزدیک باکتی یوگاست. جایی که قلب و ذهن به اتفاق در تاپاس (حرارتِ) سوال جاودانیِ “من کیستم؟” ذوب میگردند.
جیوتیش Jyotish – سیستم ستاره بینیِ هندو.
کاما سوترا Kama Sutra – کتابی راهنما و کهن راجع به روابط جنسی و اجتماعی بین مرد و زن. هرچند که در غرب عقیدۀ رایج بر این است که این کتاب متنی تانتریک است اما کاما سوترا حاوی اصول پایۀ روش های جنسی در تانترا یوگا نیست. روش هایی که تماما به هدف حفظ و پرورش انرژی جنسی یا براهماچاری بواسطه بکار بردن روش های تانتریک در حالت تجرد یا غیر از تجرد ایجاد شده اند.
کاپالباتی Kapalbhati – بمعنی “درخشش پیشانی” یا چهره ای تابناک. کاپالباتی یک شات کارمای سنتی است. روشی تنفسی که در آن نفَس به شکلی طبیعی و ناگهانی از طریق بینی یا دهان (با لب های لوله شده) انجام می شود. این تمرین باعث افزایش فشار هوا در ناحیۀ سینوس ها و مجاری پَسین بینی و حلق طی شلیک های تنفسی کوتاه، شده و برای مغز و قسمت های فوقانی بدن نوعی پاکسازیِ ویژه را فراهم میسازد. اثرات کاپالباتی مشابه تنفس باستریکا خواهد بود.
کارما Karma – بمعنیِ عمل و اثرات آن. عقیده ای مبنی بر اینکه اعمال گذشتۀ ما، تمایلات، محدودیت ها و فرصت های فعلی ما را خلق کرده اند. اینها گاهی منسوب به قانون کارما می شوند. در الهیات مسیحی، این مورد در عبارت “هرچه که بکاری برداشت خواهی کرد” نمود یافته است. کارما، پایۀ حکمتِ تناسخ است. بر اساس این عقیده، زدودن کارماهای ذخیره شده در سیستم اعصاب (سامسکاراها) از طریق تمرینات یوگا باعث گشایش شادی بیشتر دراین زندگی و زندگی بعدی گشته و سرانجام روح را به سرمنزل زندگیِ جاوید در قلمروهایی والاتر و رها شده از ضرورت تولدی دیگر بار و انسانی رهنمون میشود.
کارما یوگا Karma Yoga – طریقِ عمل. روش معنویِ فعالیت در دنیا بر اساس خدمتی معنوی (سوا Seva). درصورتیکه این کار به شکلی اصولی یعنی با رهایش از چشمداشتِ دریافت هر چیز در قبال آن کارانجام شود، باعث توسعۀ چرخه ای مثبت از علت و معلول ها میگردد. زندگی در شیوه ای از کارما یوگا بطور طبیعی توسط بکارگیری تمرینات یوگا و با گذشت دوره ای از زمان پدیدار می شود. برخی با هدیۀ کارما یوگا متولد می شوند و بواسطۀ کارهای خوبشان، زندگی خویش را صرف ارتقاء همۀ بشریت (و خودشان) میکنند.
کچاری مودرا Kechari Mudra – بمعنی پرواز از طریق (فضای) درون. کچاری تمرینی است که در آن زبان به سمت کامِ دهان (سقفِ نرم) برخاسته و در نهایت بر فراز مجرای پَسین بینی و حلق و در داخل ناحیۀ تحریک پذیر معنوی قرار می گیرد. امری که باعث بسته شدن جریان مدار نوروبیولوژیکی در بدن شده و انرژی اکستاتیک قادر می شود تا در ناحیۀ بین لگن و سر به جریان درآید. کچاریِ تمرین شده در هماهنگی با شامباوی مودرا و سایر روش های یوگا باعث گشودگی قلمروهای ظریفِ اکستاتیک در درون قلب و سرتاسر سطوح ظریف سیستم اعصاب میشود.
کرتان Kirtan – سُرایش مذهبی. تمرین کرتان از طریق در هم آمیختن باکتی (سرسپردگی) و تکرار مانترا (ذکر) و پرانایاما، میتواند بطور معنی داری منجر به ارتقاء سطح رسانایی اکستاتیک و سکوت درونی گردد. همچنین سرایش گروهی کرتان ها باعث قدرت گرفتن اثرات مفید آن و ارتقاء قدرتِ آگاهی معنوی در گروه میشود.
کریا یوگا Kriya Yoga – بمعنی یوگای تکنیکی. سبکی از یوگا که از طریق سر فصل های آموزشیِ سنت های مختلف و در اَشکال بسیار عرضه شده است. آموزه های اصلیِ کریا یوگا تمرکز روی پرانایاما است و تنفس ستون مهره ای پایۀ اصلی تمرین را تشکیل میدهد. همچنین، کریا یوگا بسیاری از روش های هاتا یوگا را در بر می گیرد.
کومباکا Kumbhaka – بمعنی حَبسِ تنفّس. نگه داشتن تنفس در درون (کومباکای داخلی) و در بیرون (کومباکای خارجی) در بازه های زمانیِ مختلف در حین تمارین یوگا. کومباکای تمرین شده در همراهیِ با سایر روش های یوگا همچون مودراها و بانداها نقشی مهم در بیدارسازیِ انرژی کوندالینی که در ناحیۀ لگن مستقر است ایفا می کند. حبس نفس همچنین گاهی به شکل خود به خود در حین انجام تمارین رخ می دهد. بخصوص در طول مراقبۀ عمیق (مدیتیشن) و زمانیکه آهنگ متابولیسم در حد نزدیک به توقف می رسد.
کوندالینی Kundalini – بمعنیِ مار چنبره زده. واژه ای مفهومی و استعاره ای، استفاده شده در شرح حالات فعّال و نهانِ انرژی جنسی در سرتاسر فرآیند دگرگونیِ معنویِ انسان. زمانیکه کوندالینی بیدار شد، فعالیت انرژی جنسی در قلمرو لگن در جریانی مستقیم و رو به بالا، منجر به توسعۀ کل سیستم اعصاب با قدرت استحاله ایِ عظیم می شود. پس از اینکه انرژی به حرکت درآمد، اغلب واژۀ مؤنثِ شاکتی بجای کوندالینی استفاده می شود. در آیین مسیحیت، کوندالینی روح القدُس نامیده شده است.
کُندالینی یوگا Kundalini Yoga – سیستمی از تمرینات، که اصولا جهت بیدارسازیِ انرژی کوندالینی در سرتاسر بدن طراحی شده است. تکنیک های بکار گرفته شدۀ کوندالینی یوگا اساسا از هاتا یوگا اتخاذ شده اند در همراهی با تمرکز بیشتر روی استفاده از پرانایاما، حبس نفس، مودراها، بانداها و تمرکز کمتر روی آساناها.
لینگام Lingam – اندام جنسیِ مردانه. هم بعنوان معنی ظاهری و هم به لحاظ انرژی بعنوان قدرت شیوا در اتحاد یوگیانۀ انرژی های شیوا و شاکتی در سرتاسر سیستم اعصاب مفهوم دارد.
ماها مودرا Maha Mudra – بمعنیِ مودرا ی (نشان) اعظم. وضعیتی پیشرفته از یوگا که در جهت پالایش و گشودگیِ سوشومنا (عصب نخاعی) طراحی شده است.
ماهابهاراتا Mahabharata – منظومۀ بزرگ و حماسی هندو که به شرح زنگیِ کریشنا و جنگی که بین دو فامیل رقیب (پانداواس و کائوراواس) رخ میدهد می پردازد. بهاگواد گیتا بخشی از ماهابهاراتا است.
مالا Mala – رشته ای از مهره ها (شبیه تسبیح)، شامل 108 مهره که برای شمارش دورهای تکرار در تمارین معنوی بکار گرفته شده و همچنین گاهی بمنظورهای معنوی و مذهبی به تن آویخته می شود.
مانی پورا Manipura – بمعنی شهر جواهرات. چاکرای سوم واقع در ناحیۀ ناف / شبکۀ خورشیدی و مربوط به هاضمه. در فرآیند روشن بینی، این چاکرا وظیفۀ ایجاد و توسعۀ متابولیسمی والاتر در بدن را نیز ایفا می کند. در طی این پیشرفت، با تولید اجزاء آلی در جهاز هاضمه و نفوذ آن در بدن، شراره های انرژی پرتو افشانی خواهند کرد.
مانترا Mantra – آوا (هجا) یا مجموعه ای از آواهایی که در تمرین مراقبۀ عمیق (مدیتیشن) بکار گرفته می شوند.
مانترا یوگا Mantra Yoga – سبکی از تمرین یوگا که بر روش های ذهنی که مانتراها و سوتراها را بکار میگیرند استوار است .
مایا Maya – بمعنی وَهم است. منظور، طبیعتِ وهم آلود و گمراهِ تجربۀ دنیا، توسط یک شخص اشراق نایافته است. جهل و مرگ، بخشی از فعالیت های مایا است. شخصی روشن بین دارای تجربه ای متفاوت است. او مایا را بعنوان یک بازی (Lila در سانسکریت)، بر روی حوزه ای از آگاهیِ سرور انگیز، خالص، فنا ناپذیر و بیکران مشاهده میکند. امری که بعنوان خود واقعی افراد شناخته شده است. هرچند که یک فرد اشراق یافته بواسطۀ فعالیت های جهل و مرگ بر روی سیارۀ زمین تحت تاثیر قرار می گیرد اما در هر حال بر روی واقعیتی تابناک، که هیچگاه بوسیلۀ مایا لمس نمی شود، زندگی میکند. این امر همان پیامدِ یوگاست. یعنی پاکسازیِ سیستم اعصاب که باعث گشوده شدن آگاهیِ بیکران، خالص و سرور آفرین درونی و برون ریزی عشق الهی می شود.
موکشا Muksha – روشن بینی. آزادی در این زندگی به شکل سرور اکستاتیک و برون ریزی عشق الهی. آزادی از چرخۀ تولد و مرگ.
مودرا Mudra – بمعنیِ مُهر و موم (درزگیری و ممانعت از نشتِ انرژی). مجموعه ای از حرکات و وضعیت های فیزیکیِ مختلف که باعث هدایت انرژی اکستاتیک به سمت سطوحی والاتر از تجلی در سیستم اعصاب می گردند.
مولاباندا Mulabandha (همچنین Mula Bandha نیز تلفظ می شود) – بمعنیِ قفل ریشه. تحریک اصولی انرژی جنسی به سمت بالا در سیستم اعصاب که در حین تمارین یوگا از طریق فشردگی ملایم عضلۀ اسفنکتر مقعد انجام می شود.
مولادهارا Muladhara – بمعنیِ ریشه یا بنیان. اولین چاکرا واقع در ناحیۀ عجان (خشتک به فارسی) که انرژی کوندالینی ابتدا در این ناحیه بیدار می شود.
نادا یوگا Nada Yoga – طریقی از یوگا که به شکلی طبیعی، رخداد صدای درونی (از قبیل OM) را بعنوان سوژۀ مراقبه بکار می گیرد. از آنجاییکه ممکن است رخ نمودن طبیعیِ صدای درونی در میان تمرین گران و در برخی زمانها شکلی ثابت نداشته باشد، انسجام و اثر بخشیِ نادا یوگا دارای حوزۀ وسیع و متنوعی خواهد بود. در رویکرد AYP نادا ممکن است در شکلی از ارتعاشات و اصوات درونی (بویژه OM) که اغلب بوسیلۀ جریانی از انرژی اکستاتیک و سرور انگیز همراهی می شود شنیده گردد. در اینگونه موارد توصیه بر این است که فقط پیگیر روند تمرینی که در آن زمان بدان مشغول هستیم، باشیم. چراکه این تمرین است که تجربه را ایجاد میکند. در رویکرد AYP، نادا (صدای درونی) نتیجه تمارین است نه علت انجام آنها.
نادی Nadi – بمعنی کانال. نادی ها، عصب های ظریف و معنوی هستند که با عصب های فیزیکی مرتبط اند. هزاران نادی در بدن وجود دارند اما تنها چند عدد از آنها، مستقیما برای نیل به اثرات گستردۀ یوگا بر روی کل سیستم اعصاب، پاکسازی و گشوده می گردند.
نادی شودانا Nadi Shodana – شکلی ساده و آرام بخش از پرانایاما که با بکار گیری انگشتان دست، تنفسی متناوب از سوراخ های بینی را ایجاد می کند.
نولی Nauli – بمعنی کره گیری (روندی که توسط تکان های شدید و متناوب صورت می گیرد). تمرینی از یوگا شامل چرخش عضلات شکمی ابتدا در یک جهت و سپس در جهتی دیگر. این تمرین باعث تحریک کارکردهای عالی سیستم گوارش و خیزش کندالینی می شود.
نیاما Niyama – بمعنی مراعات. دومین شاخه از یوگای هشت شاخه ای مطرح در یوگا سوتراهای پاتانجالی. نیاماها جنبه های رفتاری است که منجر به پشتیبانی فرآیند دگرگونی معنوی انسان می شود. آنها عبارتند از: سائوچا (طهارت و پاکیزگی)، سامتوشا (قناعت)، تاپاس (حرارت/تمرکز/ریاضت)، سوادهیایا (مطالعۀ خویشتن و نوشته های معنوی) و ایشوارا پرانیدهانا (واگذاری به پروردگار).
اوجاس Ojas – جزئی انرژی گون و تابناک که با پرورش و پالایش انرژی جنسی در جهت مقصودی عالی و معنوی، به شکل سرور انگیزی در بدن انسان توسعه می یابد.
اُم OM (همچنین اوم AUM تلفظ می شود) – مقدس ترین مانترای هجایی در هند و همچنین در سایر فرهنگ ها. خاستگاه اولیۀ ارتعاش الهی در بشر. اوم به تنهایی و یا همراه با سایر هجاها برای مراقبه بکار گرفته شده است. هرچقدر که تمرینات یوگا پیشرفت می کنند، اوم میتواند بصورت ارتعاشی طبیعی و معنوی و در شکلی سرور انگیز که از ساقۀ مغز (بصل النخاع) سرچشمه می گیرد، شنیده شود. بصل النخاع که بخشی از آجنا یا چشم سوم است، دهان خدا نیز نامیده شده است.
….
پادماسانا Padmasana – بمعنی وضعیت نیلوفر (آبی) یا لوتوس. طریقی از نشستن برای مراقبه و پرانایاما که با بکارگیری ضربدریِ ساق پاها و تکیه آنها بر روی پاها و لبۀ فوقانیِ ران های مخالف انجام می گیرد.
پرانا Prana – بمعنیِ اولین واحد. پرانا، اولین تجلیِ آگاهی در سیستم اعصاب است. امری که بواسطۀ جریان و حرکت انرژی تجربه میشود و در تمرینات یوگا از ابتدا تا مراحل پیشرفتۀ فرآیند دگرگونی معنوی انسان روی همین جریان و حرکت انرژی کار می شود.
پرانایاما Pranayama – بمعنیِ توسعۀ پرانا. پرانا اولین تجلی آگاهی در بدن انسان است که می تواند به سمت بیانی عالی و معنوی ترغیب گردد. این امر از طریق تنفسی و در اشکال مختلف تمارین پرانایاما که برای تحریکِ جریان پرانا در بدن انجام می شوند، صورت می گیرد. پرانایاما باعث پرورش اعصاب ظریف (نادی ها) شده و سیستم اعصاب را وسیله ای بسیار پذیرا تر برای مراقبه می سازد.
پراساد Prasad – هدیه یا پیشکشی معنوی که به افراد آرمانی، استاد معنوی یا معلم خویش تقدیم می کنیم. امری که باعث برگشت برکتی معنوی به سمت ما خواهد گردید.
پراتیاهارا Pratyahara – بمعنیِ پس کشیدن و برکندن. (برکندن انرژی سیال ذهنی از برابر قالبهای محدود – مترجم). برکندن تمرکزِ اصلیِ توجه ، بر روی حس های بیرونی. این امر بواسطۀ توسعۀ تجارب حسی درونی، که با انجام تمرینات یوگا و بیدار سازیِ رسانایی اکستاتیک رخ می دهند شکل می گیرد. توجه بنحوی طبیعی به سمت سطوح لذت بخش تر تجربۀ باطنی و به درون کشیده می شود. در طول زمان، تجارب حسیِ درونی به سمت ادراک حسیِ دنیای هر روزی توسعه و باز پس کشیده میشود. پراتیاهارا ( برکندن ) اولین مرحله از سفرِ حرکتِ توجه به سمت درون و ادراک الهی است. فرآیندی که سپس دوباره به سمت بیرون و ادراک الهی همۀ افراد بازگشت می کند.
راجا یوگا Raja Yoga – بمعنیِ یوگایِ شاهانه. نامی که با توجه به کاربرد اصولیِ تمارین هشت شاخۀ یوگا، مشروح در یوگا سوتراهای پاتانجالی ارائه شده است.
ریشی Rishi – بمعنی بیننده. کسیکه دارای رسانایی اکستاتیک (کوندالینی) بر پا خواسته در سیستم اعصاب و تجارب پالایش یافته در ادراک حسیِ درون و بیرون بدن است. در اینصورت است که ارتباط آگاهی با پرانا (انرژی تصفیه شده) میتواند مستقیما مشاهده شود. این وجه تسمیۀ اصطلاح بیننده است. ریشی همچنین اصطلاحی است عمومی که برای توصیف یک خردمند، سادو، زاهد خلوت گزیده و درویش بکار می رود.
رامایانا Ramayana – مجموعۀ عظیم و حماسیِ هندو که داستان راما و طریق دارما یا عملِ بر حق را بازگو می کند.
سادانا Sadhana – رعایت و انجامِ تمارین و نشست های منظم معنوی. داشتن انضباط معنوی.
سادو Sadhu – یک تمرین گرِ ریاضت کشِ یوگا. یک درویش. یک شخص روحانی.
ساهاسرارا Sahasrara – بمعنی نیلوفرِ هزار گلبرگ شده. هفتمین چاکرا واقع در تاج سر (قسمت تاج شعاعیِ مغز). بیداری و ورود به آن باعث اتحاد آگاهیِ فردی با آگاهیِ بیکران الهی می شود. بیداری نابالغ و زودرس چاکرای تاج منجر به بسیاری از زحمات و مشکلات می شود چراکه سیستم اعصاب قبلا بقدر کافی تصفیه و پاکسازی نشده است. بیداری آجنا (چشم سوم) اولین تدارکات برای سیستم عصبی است که همزمان، مستقیما و به آرامی باعث گشودگیِ ساهاسرار با ایمنیِ بسیار بیشتر می شود.
سامادی Samadhi – جذبه (ذوب شدگی) در سکوت درون یا آگاهیِ خالص و سرور انگیز. مقصدِ مراقبه های مکرر. حالتی که در نهایت از طریق زندگیِ روزمره به ثبات می رسد. این هشتمین شاخه از یوگای هشت مرحله ایِ مشروح در کتاب یوگا سوترای پاتانجالی است.
سامکیا Samkhya – شاخۀ ثنویِ (دوگانه گرا) فلسفۀ هندو که بطور نزدیکی با یوگا، قرین است. در این فلسفه، آگاهیِ خالص و سرور انگیزی که ناآشکار است (غیر متجلی) و کیهانِ آشکار (متجلی) بعنوان دو جنبه از کل زندگی در نظر گرفته می شوند. امری که می تواند توسط یوگی مرد و زن در شکل یگانه ای تجربه گردد. یکی شدنِ این دو، در واقع نقطۀ تلاقیِ دو فلسفۀ ثنوی (سامکیا/ یوگا) و، وحدت وجودیِ (ودانتا / آدوایتا) هندو است. و این بواسطۀ تمرین یوگا و تجربۀ مستقیم است که این تضاد و تناقض ظاهری از میان برداشته می شود.
سامیاما Samyama – تمرینی که ویژگی های سه شاخۀ آخر از هشت شاخۀ یوگا را بکار می گیرد. امری که در یوگا سوترا های پاتانجالی بعنوان دارانا (تمرکز)، دیانا (مراقبه) و سامادی (جذبه در سکوت درونی) مطرح شده است. از طریق نیّتِ (قصد کردن) سوتراها (کلمات و عبارات ویژۀ معنی دار) در آرام ترین سطوح توجه، انتقال آنها از طریق سیستم اعصاب به جریان آگاهی صورت میگیرد. امری که با اثرات پالایشیِ عظیمی همراه است. سامیاما سرچشمۀ قدرت های معجزه آسایی است که توسط انسان نمایش داده شده است. آنها کرامات (سیدهی ها) نامیده شده اند که، نتایجی از خیزشِ اشراق و روشن بینی هستند نه هدفی برای آن. موردی که برخی آن را بعنوان بهترین های این راه در نظر گرفته اند.
سانسکریت Sanskrit – زبان باستانیِ فرهنگِ معنوی هندو (وداها). متون مقدسِ بزرگی از این زبان سرچشمه گرفته است.
سات Sat – بمعنیِ هستیِ جاودان (ازلی و ابدی). یکی از سه ویژگیِ سات – چیت – آناندا یا سکوت سرور انگیزِ درونی. چیزی در ما که هرگز نمی میرد.
سات – چیت – آناندا Sat – Chit – Ananda بمعنیِ آگاهیِ مسرور و جاودان. سکوت درونی. خودِ مرگ ناپذیر (جاودان). آگاهیِ خالصِ سرور انگیز. شهود. تائو. خدایِ پدر. هوشیاریِ شخصی ما در هر لحظه. از طریق تمرینات یوگا، سیستم اعصاب، در جهت فراهم نمودن تجربۀ همیشگی و مستقیمِ این طبیعت ذاتی، به سوی استحاله ای بنیادین و طبیعی پرورش می یابد.
ست سنگ Satsang – بمعنیِ ائتلاف (همنشینی) با حقیقت. مجالست با آنهائیکه آرمانهای عالیِ معنوی دارند. همچنین مصاحبت با افراد به روشن بینی رسیده. کتاب مقدس: “اگر دو نفر یا بیشتر از شما، همسو با نامِ من گرد آمدند، من نیز آنجا در میان شان خواهم بود”. هرگونه تماس یا ارتباط با دیگران در ارتباط با موضوعات وابسته به تکامل معنوی انسان، باعث تحریک انرژی هایِ باکتیِ درونی خواهد گردید. خواندن نوشته های معنوی نیز میتواند شکلی از ست سنگ باشد.
شاکتی Shakti – انرژی خلاق و پویایِ زنانه در بدن انسان و در طبیعت. شاکتی، کوندالینیِ بیدار شده است. بمنظور آفرینش، شاکتی باید به همتای (نقطۀ مقابل) خودش، شیوا، که بذر سکوت پنهان در همۀ تجلی هاست بپیوندد. جنبش کوندالینی/ شاکتی در سیستم اعصاب انسان نیز به سمت آن پایان حرکت میکند و تمرینات یوگا در جهت تسهیل اتحاد شیوا و شاکتی در هرکجای بدن طراحی شده اند. امری که در نهایت منجر به سر ریزِ جریانی سرور انگیز (اکستاتیک) از سر به سمت پایین و در آمیخته شدن آن در قلب می شود.
شاکتی پات Shaktipat – بیدارسازیِ قدرت کوندالینی/ شاکتی در یک طالب معنوی بوسیلۀ یک گورو یا استاد معنوی. هرچند که این امر ممکن است برای رهرو سودمند باشد اما مسئولیت نهایی پیشرفت معنوی، هنوز بعهدۀ وی و پابرجاست. امری که میتواند توسط فرآیندی رو به پیش و از طریق هدایت تمارین روزمرۀ یوگا ادامه یابد.
شامباوی مودرا Shambhavi Mudra – تمرین بالا کشیدن چشم ها بسمت نقطۀ بین ابروها درحالیکه در این ناحیه شیار مختصری ایجاد کرده ایم. این شیار مختصر در بین ابروها باعث ایجاد تحریک فیزیکی به سمت ناحیۀ عقب مغز تا بصل النخاع می شود. این وضعیت بخصوص در همراهی با سایر تمرینات یوگا، قدرتمند تر میگردد. شامباوی از ابزارهای اصلیِ پالایش و گشودگیِ آجنا (چشم سوم) است. این امر ابتدا توسط اتصالی سرور انگیز، بین ناحیۀ لگن و سر، تجربه می شود. در آیین مسیحیت، شاکتی روح القدُس نامیده شده است.
شیوا Shiva – در یوگا، شیوا قابل مقایسه با سکوت درونی، بی صدایی، جنبۀ تجربۀ سرور انگیزِ نایل شده از طریق مراقبه و سایر تمرینات یوگا است. شیوا، بذر سکوتی است که همه چیز از آن آشکار شده و همه چیز به آن بازگشت می کنند. در واقع ترکیبی از سکوت درونی (شیوا) و انرژی سرور انگیز و جنبشی (کوندالینی / شاکتی) در بدن است که در سیستم اعصاب انسان، ایجاد گرِ روشن بینی می شود. در آیین هندو، شیوا مظهر سه گانگیِ (تثلیث): براهما (آفریننده)، ویشنو (محافظت کننده) و شیوا ( نابود کننده) است و نقشی بزرگ در میراث و رسوم این فرهنگ بازی می کند. در مسیحیت این واژه معادل خدای پدر است.
سیداسانا Sidhasana – بمعنیِ وضعیت کامل یا وضعیت افرادِ کامل. روشی از نشستن برای پرانایاما و مراقبه که ساقهای پا بصورت ضربدری زیر هم قرار گرفته (مثل چهار زانو) و ناحیۀ عجان (خشتک) بشکلی استوار بر روی پاشنۀ یکی از پاها واقع می شود. این شکل از نشستن باعث تحریک انرژی جنسی به سمت بالا و از طریق سیستم اعصاب شده و درنهایت منجر به خلق پایۀ ثابتی از اکستاسی از طریق تمارین می شود. در طول زمان، سیداسانای تمرین شده در هماهنگی با سایر روش های یوگا باعث خواهد گردید تا اکستاسی به شکلی طبیعی در سرتاسر زندگی روزانه تجربه گردد. دلیل آنست که سیستم اعصاب این قابلیت را دارد که بطور طبیعی حالتی از رسانایی اکستاتیک را برپا سازد. امری که یکی از پیشنیازهای اصلیِ روشن بینی است.
سیدهی Siddhi – بمعنی حدّ کمال. سیدهی ها (کرامات) قدرت هایی هستند که بعنوان فرآوردۀ جانبی در طی پاکسازیِ یوگیانه ای که در راه روشن بینی در سیستم اعصاب رخ میدهد ایجاد می شوند. امری که بخصوص در تمرین سامیاما بسیار رخ میدهد. تمرینی که به روش هایی ویژه با پرورش حرکت آگاهی در سیستم اعصاب در جهت مقاصدی عالی ، باعث پرورش و گشودگیِ الوهیت درونی می شود.
سوما Soma – ماده ای تولید شده در جهاز هاضمه که بطور فزاینده ای باعث ارتقاء فرآیند یوگا می شود. سوما از علم کیمیای الهی بر میخیزد. هوا و عصاره های جنسی به شکلی طبیعی در دستگاه گوارش با هم ترکیب شده و منجر به درخششی می شود که از شکم آغاز شده و در سرتاسر بدن سفر می کند. تولید سوما توسط کومباکا (حبس نفس) ، مودراها و بانداها تحریک می شود و مستقیما با خیزش انرژی کوندالینی در ارتباط است. همچنین سوما، یکنوع گیاه روانگردان در هند است که در وداهایِ کهن از آن صحبت بمیان آمده است.
شری وایدیا Sri Vidya – بمعنیِ معرفت مجلل. این معرفت در تانترا ثمرۀ تکامل تجربی انسان است. تجربه ای که در کتب مقدس نیز ذکر شده است . شری وایدیا همان سُرورِ اکستاتیک و برون ریزیِ عشق الهی است که از طریق سیستم عصبیِ روشنایی یافته، متجلی می شود. امری که با ریاضیاتی بسیار دقیق در نمودارِ باستانی شری یانترا نیز متجلی است.
شری یانترا Sri Yantra (شری چاکرا – Sri Chakra) بمعنیِ نمودار یا چرخه ای مجلل. نمایشگر ساختار معنوی سیستم اعصاب انسان و کیهان. شری یانترا با ریاضیاتی دقیق، الگوی موج شکل یافته توسط ارتعاش OM را بازآفرینی میکند. صدایی مقدس که بطور طبیعی توسط سیستم اعصابِ گشوده و پاکسازی شدۀ انسان، طنین انداز می شود .
سوشومنا Sushumna – عصب نخاعی (ستون مهره ای)، که از ناحیۀ خاجی تا به سر امتداد یافته است. مهمترین عصب معنوی (نادی) در بدن. بواسطۀ پالایش و گشودگیِ سوشومنا، کل سیستم اعصاب، به سمت کارکردِ عالی و معنوی، دگرگون می شود. تمام تمارین یوگا و در هر سبکی بر پایۀ همین پالایش و گشودگیِ راه سوشومنا طراحی شده اند.
سوترا Sutra – بمعنی بند. عبارتی کوتاه که حاویِ حکمتی معنوی است. وقتی گروهی از این عبارات کوتاه در کنار هم قرار می گیرند، اتصال آنها با یکدیگر، معرفتی کلی را ارائه می دهد. چنانکه در یوگا سوتراهای پاتانجالی شرح داده شده، سوترا های ویژه ای میتوانند بمنظور تمرین ساختار بندی شدۀ سامیاما بکار گرفته شوند. استفاده از سوتراها در سامیاما میتواند اثرات چشمگیری روی مسیر فرآیند روشن بینی در سیستم اعصاب بگذارد و همچنین میتواند منجر به تجلیِ سیدهی ها (قدرت ها یا کرامات) گردد.
سوادهیستانا Svadhisthana – بمعنیِ محل سکنی. این دومین چاکرا و واقع در ناحیۀ اندام های جنسیِ داخلی است. آن، محل سکنی برای ذخیره گاه عظیم انرژی پرانیک است. پس از آنکه شور جنسی فعال شد، انرژی عظیمی از این ناحیه در جهت بالا به جریان افتاده و کل سیستم اعصاب را در شکلی معنوی، فروزان میسازد.
سوامی Swami – بمعنیِ سرور یا ارباب. عنوانی در جهت مشخص نمودن معلمی که به روشن بینی رسیده است. عوامانه تر، عنوانی است که در جهت مشخص ساختن رتبه و مقام در سلاسل مذهبی به افراد داده می شود. مثل : کشیش ، خاخام یا آخوند.
تانترا یوگا Tantra Yoga – تانترا بمعنیِ دو چیز در هم بافته شده. معنیِ آن شبیه یوگاست، یعنی در هم پیوستن. تانترا گسترده ترین سیستم شناخته شدۀ یوگاست که همۀ روش ها و سیستم های مختلف آن را در بر می گیرد. همینطور که تانترا شامل هشت شاخۀ یوگای مشروح در یوگا سوترا های پاتانجالی است، همینظور نیز به فراسوی آن شاخه ها رفته و در ارتباط با آداب جنسی، که برای صدها سال بحث برانگیز بوده رسما ایده پردازی میکند. از اینروست که تانترا بعنوان یوگایِ سکس شناخته شده و برچسبی گمراه کننده به آن زده شده است. اما در واقع شیوه های نزدیکی جنسی فقط جنبه ای از کل تانترا است. تانترا در واقع مرتبط با مراقبه (مدیتیشن)، پرانایاما، مودراها، بانداها، آساناها و هر تمرین مفید دیگر در یوگا است. امری که شامل روش های توسعه و گسترش انرژی جنسی به سمت قسمت های فوقانی بدن و تسهیل فرآیند روشن بینی می گردد.
تاپاس Tapas – بمعنی حرارت یا شدّت. جنبه ای از باکتی (اشتیاق معنوی) که در پسِ اشتیاق برای اتحاد با الوهیت و روشن بینی، نیرویی معنوی ایجاد میکند. تاپاس در شکلی عامیانه بمعنیِ ریاضت و قربانی کردن خویش (گاهی به شکل افراطی) در تمرینات معنوی است. میزان متعارف و استانداردی برای تاپاس وجود ندارد و هر رهروی تاپاس را در راه خویش تجربه کرده و بکار خواهد گرفت.
تراتاکا Trataka – بمعنی خیره شدنی ثابت. امری که با تثبیت خیرگی روی یک موضوع و ادامۀ آن برای مدتی از زمان انجام می شود. این کار کمک زیادی به پالایشِ تشکیلات توجه درونی می نماید. تراتاکا بطور سنتی، با چشم هایی که بر روی موضوعی خارجی مثل شعلۀ شمع ، دیوار (متداول در بودیسم) یا هر موضوع دیگری خیره شده، انجام می گردد. در رویکرد AYP تاکیید بر استفاده از موضوعات درونی همچون مانترا و عصب نخاعی است که تاثیراتی بمراتب بیشتر دارند. در این رویکرد، همۀ موضوعات خارجی نیز به شکلی طبیعی سوژه ای برای تراتاکا می شوند. در واقع همۀ آنها می آیند تا توسط چشم باز و نا لرزانِ سکوت درونیِ پایدار (شهود) دیده شوند.
توریا Turiya – بمعنیِ حالت چهارم. تجربۀ سکوت درونیِ پرورش یافته در مراقبه. نامگذاری این اسم بدلیل آنست که از سه حالت اولیۀ آگاهی، یعنی بیداری، رویا و خواب عمیق بدون رویا، متمایز شود. هرچقدر که تمرینات یوگا پیشرفت می کنند، توریا بتدریج بعنوان حالتی ثابت و در خلال سه حالت دیگر آگاهی، شروع به همزیستی می نماید. امری که آغازی است بر مرحله روشن بینی. در آن وضعیت، شخص هیچگاه نا آگاه نیست. خواه در بیداری، رویا و یا خواب عمیق. امری که شهود نامیده می شود.
اودیانا Uddiyana – بمعنی اوج گرفتن. تمرینی از یوگا که عمل بالا کشیدن شکم توسط دیافراگم را در حالیکه ریه ها از هوا خالیست، بکار می گیرد. این تمرین باعث تحریک کارکرد عالیِ سیستم هاضمه و خیزش کوندالینی می شود و همچنین مقدمه و تدارکی بر تمرین نولی است.
اوجایی پرانایاما Ujjayi Pranayama – تمرینی تکمیلی که در حین تنفس اسپاینال و سایر تمرینات پرانایاما انجام می شود. در این روش، اپیگلوت (دریچۀ نای که از طریق آن میتوانیم نفس را نگه داریم) در حین بازدم در پرانایاما ، تا نیمه بسته شده و باعث ایجاد صدای هیسِ ظریفی در عمق گلو می شود. امریکه ایجاد گر فشار هوای اضافه در شش ها و فشار پرانیک درسرتاسر سیستم اعصاب خواهد گردید (نوعی حبس نفسِ ضعیف) و علاوه بر آن باعث خلق ارتعاشی عالی در عمق گلو شده که خود این امر کمکی است بر پالایش و گشودگیِ نوروبیولوژی در قفسه سینه، گلو و ناحیۀ سر.
اوپانیشادها Upanishads – تفاسیری بر وداها. نوشته هایی در شکل گفت و شنود که پایۀ فلسفۀ غیر ثنوی (وحدت وجودی) ودانتاها را شکل می دهند. 108 اوپانیشاد وجود دارد.
واجرولی مودرا Vajroli Mudra – تمرینی که یک مرد یا زن را قادر می سازد تا بتواند برون پاشی ترشحات جنسیِ در حال انزال یا پیش از انزال را به سمت بالا (ناحیه مجرای ادراری و داخل مثانه) بکشاند. این امر با استفاده از اجرای اودیانا / نولی و مولاباندا / آشوینی که گاهی در ترکیب با کنترل آگاهانۀ فرآیند انزال انجام میشوند، شکل می گیرد. همچنین انسدادِ انزال که بطور فیزیکی از طریق فشار انگشت بر مجرای ادراری واقع در روی استخوان خاجی (خشتک) انجام می شود، می تواند تاثیر واجرولی را ایجاد نماید. در تمارین یوگای مستمر، واجرولی عظیمترین اهمیت را در بر خواهد داشت. مکانیسمی که به شکلی طبیعی به رشد و بالندگی رسیده و برای یک کوندالینیِ بیدار، کارکردی بیولوژیک و اتوماتیک پیدا خواهد نمود. (خود به خود انجام خواهد شد). در این مورد، واجرولی، با پس کشیدن جریان عادی و رو به پایین عصاره های جنسی، جریانی ثابت و رو به بالا به سمت مثانه، جهاز هاضمه، عصب نخاعی و سایر اجزاء بیولوژی معنوی فراهم میسازد. همچنانکه سیستم اعصاب رشد و نمو میکند تا بطور همیشگی سرور انگیز (اکستاتیک) شود، واجرولی کارکردی طبیعی و تثبیت شده پیدا خواهد نمود. خیزش واجرولی طبیعی، بخشی مهم از تحقق نقش براهماچاریا درحفظ و پرورش انرژی جنسی است.
ودا Veda – بمعنی دانش. وداها کهن ترین متون مقدس هند بشمار می روند که برای 5000 سال از طریق سنت مکتوب و شفاهی محفوظ نگاه داشته شده اند. وداها بر چهار دسته اند: ریگ، یاجور، ساما، آتهاروا.
ودانتا Vedanta – بمعنی پایانِ ودا. شاخۀ وحدت وجودی (غیر ثنوی) فلسفۀ هندو که اساسا در اوپانیشادها، بهاگواد گیتا و براهما سوترا به شرح درآمده است.
ویگیان بهایراو تانترا Vigyan Bhayrav Tantra – متنی کهن و تانتریک که بسیاری از روش های تمرینی یوگا را مشخص می سازد. تمرکز این کتاب بر روی اصلی بسیار حیاتی است که در نزدیکی جنسیِ تانترایی رشد و نمو می یابد. اصلی که زمینه سازِ حفظ و پرورش انرژی جنسی خواهد گردید.
ویشودهی Vishuddhi – بمعنیِ پاکی. پنجمین چاکرا و واقع در گلو. ویشودهی دروازۀ انرژی پرانیک برای خیزش به سمت سر، و همچنین کلید مرکزی ارتباطات و گفتار است. با تمارین یوگای روزمره، پالایش و گشودگی، بطور طبیعی در این ناحیه رخ داده و همزمان تجلیات انرژی درونی و بیرونی ظهور میکند.
یاما Yama – بمعنی مهار. اولین شاخه از یوگای هشت مرحله ایِ مشروح در یوگا سوتراهای پاتانجالی. یاماها جنبه های رفتاری هستند که از فرآیند دگرگونی معنوی انسان حمایت می کنند. آنها عبارتند از، آهیمسا (بی آزاری) ، ساتیا (راستگویی) ، آستیا (عدم دزدی) ، براهماچاریا (حفظ و پرورش انرژی جنسی) و آپاریگراها (نداشتن طمع).
یوگا Yoga – بمعنی پیوستن یا اتحاد. حوزه ای پهناور از دانش و معرفت و تمارینی که در ارتباط با توسعۀ فرآیند تکاملیِ “دگرگونی معنوی انسان” هستند. روش های یوگا بسیار و متنوع اند. با این حال همۀ آنها دارای یک مخرج مشترک هستند و آن نیز سیستم اعصاب انسان است. همۀ یوگا از توانایی ذاتی و درونی هر شخص برای گشودگی الهی، مشتق میشود.
یوگا نیدرا Yoga Nidra – بمعنی خواب یوگایی. حالتی از پابرجا ماندن آگاهی در حین خواب عمیق. این امر بواسطۀ تکنیک های ویژه ای میتواند پرورش یابد. همچنین حالتی است که بنحوی طبیعی با پیشرفت فرد در تمارین روزانه یوگا بپا می خیزد. این حالت را در مراتب پیشرفته، توریا (حالت چهارم) و یا شهود نام نهاده اند.
یوگا سوتراها Yoga Sutras – بمعنی بندهای اتحاد. مشهورترین متن معتبر در یوگا به نویسندگی پاتانجالی و حدود 400 پس از میلاد مسیح. یوگا سوتراها در بردارندۀ عناصر اصلی تمرین یوگا (راه هشت شاخه ای ، باضافۀ سامیاما) و شرح جزئیات تجاربی است که افراد در راه و مقصد روشن بینی با آن روبرو می شوند. یوگا سوتراها راهی میزان بندی شده هستند که بواسطۀ آن همۀ طرق معنوی می توانند برای کمال، شاخه بندی و مرحله به مرحله شوند.
یوگی Yogi – یک تمرین گرِ یوگایِ مرد.
یوگینی Yogini – یک تمرین گر یوگایِ زن.
یونی Yoni – بمعنی زهدان یا سرچشمه. اندام جنسی زنانه که هم بلحاظ لغوی و هم جریانات انرژی بعنوان سمبل قدرتِ شاکتی در اتحاد یوگیانۀ انرژی های شیوا و شاکتی در سرتاسر سیستم اعصاب محسوب می شود.
یونی مودرا Yoni Mudra – تمرینی از یوگا که آجنا (چشم سوم) را پالایش و گشوده ساخته و با تحریک انرژی کوندالینی/ شاکتی، باعث خیزش آن از ناحیه لگن به بالا و در امتداد سوشومنا (عصب نخاعی) تا به آجنا می شود. امری که کل سیستم اعصاب را توسعه می بخشد.
یوگا Yuga (Yuga را با Yoga اشتباه نگیرید) – یک عصر یا دوران تاریخی که بوسیلۀ محاسبات نجومی و وضعیت های زمین در طول زمان در ارتباط با خورشید، سیارات و صور فلکی (بروج) تعیین می گردد. مفهوم یوگا، ریشه در جیوتیش (ستاره بینی هندو) دارد. این اعصار، در ستاره بینی غربی نیز هستند. یوگا در واقع ظهور و سقوطِ حساسیت های معنوی انسان را در دوره های زمانی بسیار طولانی و در چرخه ای که نوبت به نوبت و در طول هزاران یا میلیون ها سال تکرار می شود، نمایش میدهد. منجمین با بکارگیری رویکردهای ریاضیاتیِ مختلف، هنوز بر روی طول زمانیِ کل یک چرخه یا طول یوگاها یا اعصار یا بر روی یوگا یا عصری که در حال حاضر در آن قرار داریم توافق نظر ندارند. موضوعی که مباحثه برانگیز بوده است. اما همین کافی است که بگوییم، تاریخ حداقل در 100 سال اخیر، حساسیت ها و دانش معنوی انسان را بخوبی ثبت کرده است. امری که به آرامی در حال ظهور و تعالی است. پس بنابرین آنهاییکه میگویند ما در حال ورود به عصری از روشن بینی هستیم (یا وارد شده ایم) درست می گویند. هنوز تاریکی بسیاری در دنیا وجود دارد اما نور یوگا و ظهور روشن بینیِ انسان هر روز و هر روز قوی تر می شود.
